prentje en de vraag

Waarom is jouw vader dood?

Glimlachend kijk ik opzij. Ik sta voor het graf van mijn ouders op Zorgvlied. Het is Lichtjesavond; een fijn moment om voor de kerst een lichtje neer te zetten bij dierbaren die er fysiek niet meer zijn, maar wiens aanwezigheid zeker deze dagen zo duidelijk wordt gevoeld. 

En ik ben niet de enige. Naast het graf van mijn ouders staat een man van mijn leeftijd. Zijn dochter stelde net bovengenoemde vraag. ‘Goede vraag’, mompelt de man. 

Maar voor hij haar kan antwoorden, is ze alweer verdwenen. Om te spelen op het veldje naast de graven. 

Ik moet denken aan de podcast van Theo Maassen ‘Ervaring voor Beginners’ die ik laatst hoorde waarin psychiater Bram Bakker te gast was. Bram legde uit dat we qua omgaan met emoties kunnen leren van kinderen. Die kunnen hartverscheurend huilen als ze vallen, om vervolgens weer op de hoek van de straat hun spel weer te hervatten. 

Ze verdringen niet hun pijn, maar blijven er ook niet in hangen. Elk gevoel wordt aangekeken waardoor het ook weer mag verdwijnen. 

Dit beschrijft voor mij het afgelopen jaar waarin ik behoorlijk ziek werd. Ik moest nog wat gevoelens aankijken, die ik nog niet had doorleefd. 

Als we als kind afleren om de pijn te voelen, snijden we onszelf ook af van de positieve gevoelens. En als we ons dan ook nog verantwoordelijk voelen voor de pijn van de ouders (omdat dit de enige manier is om het te kunnen ‘fixen’), is het wel een heel grote ballast op frêle schoudertjes.  

Deze week deed ik een meditatie die Els van Steijn begeleidde in de podcast van Holistik. Els is bekend geworden door haar metafoor ‘De Fontein’, waarin ze op basis van systemisch werk uitlegt of je op jouw plek staat in dit leven, of het ‘stroomt’. Ze gaat ervan uit dat ouders geven wat ze kunnen geven. Tijdens de webinar Els stelde de confronterende vraag: ‘kun je deze liefde ook ontvangen?’ 

De mooie en minder mooie kanten van je ouders accepteren als ‘package deal’ zorgt ervoor dat je ook met mildheid naar je omgeving kijkt. Daar had ik nog wel wat te leren, om eerlijk te zijn. Ik heb de afgelopen maanden hard gewerkt om al deze zaken aan te kijken. Met de angst als richtaanwijzer, die hopelijk steeds meer durft te transformeren in liefde. 

Inmiddels ben ik zover dat ik vanaf januari weer voorzichtig mijn werk durf op te pakken. Daar kijk ik erg naar uit. Opnieuw deel uitmaken van mijn team, mijn organisatie en de maatschappij. 

Het antwoord op de vraag waarom vaders doodgaan, weet ik nog steeds niet. 

Ik weet nu wel dat er een lieve opa naast mijn vader en moeder ligt, die ook erg wordt gemist. Zijn kleindochter was te druk met leven om het antwoord af te wachten. 

Dat ga ik ook weer doen.  

prentje en de lessen

Nog een keer kijk ik de kring rond. Met deze mensen heb ik de afgelopen 12 weken lief en leed gedeeld. En na vandaag zie ik ze nooit meer. 

Dat is de keerzijde van ACT in groepsvorm. Maar ergens is zo’n afronding ook wel fijn. Het is in ieder geval een goed moment om de balans op te maken. Welke 7 dingen heb ik de afgelopen tijd geleerd over mijn angststoornis?

• De angst is niet de vijand. Net als de innerlijke criticus werkt hij hard om me veilig te houden. Ooit heb ik ze onbewust in het leven geroepen, en ze gaan pas weg als ze intrinsiek voelen dat ik ze niet meer nodig heb. 
• De angst die vaak door mijn lichaam giert, is biologisch verklaarbaar: namelijk een overbelast zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel staat vanaf mijn geboorte (en zelfs daarvoor) op de stand ‘onveilig’. Dat is de default-modus. Complex jeugdtrauma (cptts) heeft dit versterkt. Met lichaamswerk zoals ademhalingsoefeningen probeer ik mijn lichaam te leren dat het veilig is om te ontspannen. 
• Angst en (een gebrek) aan zelfcompassie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De angst om het niet goed te doen is vaak het startpunt van een paniekaanval. En ik kan het niet snel goed doen: als ik dingen vermeed werd ik boos op mezelf, maar als ik mezelf teveel pushte ook.
• Ik kan mijn perfectionisme loslaten als ik creëer. Of ik nu rendieren maak voor kerst, mijn gedachten op papier zet of een lichtval fotografeer: het brein heeft even geen ruimte voor dwang. 
• Veiligheid zit in jezelf (of niet). Je kunt dit niet ‘uitbesteden’. Als je steeds aan een ander (of ChatGPT) moet vragen of iets veilig is, ontneem je jezelf de kans om dit zelf waar te nemen. Daarnaast is het net zo verslavend als hard-drugs. 
• Liefde is het tegenovergestelde van angst. Mededogen voor je medemens en jezelf, proberen (voor)oordelen achterwege te laten: het zorgt voor een energie-switch. Oprechte verbinding met anderen is een directe levensbehoefte en zorgt voor zingeving.  
• Ik kan alle antidepressiva slikken die er op de markt zijn; zolang ik bovengenoemde punten niet integreer in mijn leven, blijf ik in gevecht met mijn ocd en daarmee met mezelf.   

Nog een keer delen we onze waarden. Onwennig nemen we afscheid. ‘Het ga jullie allemaal goed’, fluister ik, voor we allemaal ons eigen pad vervolgen.    

prentje en de 3 H's

 👂 🧸 💁‍♀️ 3 H's: Hear, Hug, Help oftewel: wil je een luisterend oor, een knuffel of praktisch advies?

Vandaag kwam het rapport van het Trimbosinstituut en het RIVM over mentale gezondheid uit. Één of de vier volwassenen kampt met een psychische aandoening. Bij jongeren is dit zelfs één op de drie.

Een belangrijke factor voor de mentale gezondheid is of iemand het gevoel heeft sociale steun te hebben.

In mijn ACT-groep hoorde ik vanmiddag een mooi ezelsbruggetje voor support: de 3 H's.

Deelt iemand zijn probleem met je? Vraag dan waar hij behoefte aan heeft.

We zijn vaak geneigd om meteen met oplossingen te komen. Deels uit eigen ongemak, maar ook omdat we denken dat onze zoon, partner, collega of buurvrouw daar op zit te wachten. Maar soms wil iemand even zijn verhaal kwijt. Of het gevoel hebben er niet alleen voor te staan.

Gewoon vragen dus. Welke H?

Juist in deze tijd waarin de psychische noodklok wordt geluid, kunnen we zoveel voor elkaar betekenen...